Vooral ingewikkeld bij tegenspraak

Afgelopen week las ik een artikel over intellectueel nederig leiderschap. Dat triggert me. Nederig leiderschap voelt als een leider die kiest voor de slachtofferrol. Intellectueel nederig klinkt niet zo stoer of krachtig, maar kreeg in het artikel een sterkere klank.

Intellectuele nederigheid gaat niet over jezelf kleiner maken. Het gaat over hoe je naar je eigen overtuigingen kijkt. Een leider beseft dat die onjuist of onvolledig kunnen zijn en dat nieuwe informatie reden kan zijn om een standpunt te herzien. Je kunt stevig staan en tegelijkertijd corrigeerbaar blijven

Openheid en respect

Nederig leiderschap rondom standpunten krijgt kleur door openheid en respect, en wint kracht tegen de achtergrond van tegenspraak.

Openheid in de vorm van een leider die beseft dat eigen overtuigingen onjuist kunnen zijn en actief tegenspraak organiseert om die te toetsen.

Respect uit zich in gelijkwaardig met mensen omgaan, zelfs als er machtsongelijkheid is. Medewerkers krijgen de ruimte zich uit te spreken, een ander perspectief in te brengen en dat te waarderen. Dat betekent niet dat je het met elkaar eens moet worden.

Het onderzoek onder 518 manager-medewerkerkoppels wijst op een samenhang tussen intellectueel nederig leiderschap, positieve werkhoudingen, floreren en presteren. De onderzoekers beschrijven openheid en respect als signalen van steun.

De context maakt dat je de uitkomsten niet zomaar op iedere organisatie kunt plakken. De onderliggende gedachte vind ik wel waardevol: je reactie op een ander perspectief zegt medewerkers iets over hun plek en hoe ze gewaardeerd worden!

Zodra de tegenspraak komt

Openstaan voor tegenspraak klinkt niet zo ingewikkeld. Totdat die daadwerkelijk komt. Als de druk hoog is, je al veel tijd in een besluit hebt gestoken of iemand je in het bijzijn van anderen tegenspreekt. Zeker als het iemand is met wie je sowieso al wat moeite hebt.

Dan wordt zichtbaar wat je echt doet. Onderzoek je de inbreng of verdedig je jezelf direct? Laat je de ander uitpraten? Verandert je toon? Zet je iemand daarna weg als lastig of negatief?

Openstaan voor tegenspraak klinkt zo normaal dat ik me elke keer weer verbaas dat de verhalen over machtsspel in leiderschap en de hardnekkigheid van het tackelen daarvan zo voor het oprapen liggen.

Toch herken je machtsspel makkelijker bij anderen dan bij jezelf.

Ons eigen gedrag kunnen we meestal goed verklaren. We moesten tempo houden. De ander kende niet de hele context. Dit was niet het juiste moment voor discussie. Dat kan allemaal waar zijn. Het kunnen ook argumenten zijn waarmee we voorkomen dat onze overtuiging werkelijk wordt bevraagd.

Intellectuele nederigheid maakt een leider niet minder stevig. Je blijft verantwoordelijk om besluiten te nemen, ook als je nog niet alles weet. Het vraagt wel dat je kunt zeggen: op basis van wat ik nu weet, kies ik hiervoor. Zonder uit te sluiten dat je later moet bijstellen.

Daarom mijn note to self:

Blijf openstaan voor tegenspraak en wees scherp op wat je doet zodra die komt.